Pages

Wednesday, December 18, 2019

ग्रीटिंग कार्ड

Dear Mom and Dad
I am greatful to you for your endless love. Thank you for making me laugh when I am sad. I am thankful to you for all the steps you are taking today. I love my Mom and Dad.
With Love .

आज एका सहा वर्षाच्या चिमुरडीने आपल्या आई बाबांना साठी बनविलेल्या ग्रिटींग कार्ड मध्ये लिहिलेलल्या या ओळी वाचून अगदी भरून आले!

माझा मुलगा जेव्हा लहान होता तेव्हाही तो जेव्हा कार्ड वर असे काही लिहायचा तेव्हाही असेच व्हायचे. प्रत्येक आई बाबांनी हा अनुभव नक्की घेतला असेल.    हळू हळू मुले मोठी होत जातात. त्यांचे विश्व व्यापक होते. लहानपणी आईबाबांपुरते मर्यादित असलेले जग नंतर शाळा, शिक्षक, मित्र मैत्रिणी, नातेवाईक, शेजारी-पाजारी असे विस्तारित होत जाते आणि त्याच बरोबर काही व्याख्याही बदलत जातात. लहानपणी हसविणाऱ्या गोष्टी आता हसवत नाहीत. छोट्या छोट्या गोष्टींतून मिळणारा आनंद कमी कमी होत जातो. आणि मग तेथून सुरू होते ती आयुष्यभराची 'आनंद' शोधायची कसरत. घरी आणलेली नवीन खेळणी एक दोन दिवसात जुनी होऊन जातात, त्यातली 'मजा' संपून जाते. जी गत छोट्या छोट्या खेळण्यांची तीच गत महागतील महाग गॅजेट्स ची किंवा अगदी छंदांची सुद्धा. हळू हळू नात्यांमध्ये सुद्धा ही गोष्ट झिरपतेच.

या सगळ्यात त्यांची चूक नाहीच. अशाच पद्धतीने जग त्यांच्या समोर येते. आपण पालकांनाही बऱ्याचद्या याची जाण नसते. खरा 'आनंद' बऱ्याचदा आपल्यालाच गवसलेला नसतो. मोठेही विसरलेले असतात त्यांच्यातल्या 'ब्रम्हा'ला. बऱ्याचदा 'संस्कार' करणे म्हणजे 'काय करावे आणि काय करू नये' याचे धडे द्यायचे असा समज असतो पण  'संस्कार' करणे हे शाळेत एखादा विषय शिकविल्यासारखे नसते. मुलांवर जे संस्कार पालकांना करायचे आहेत ते प्रथम आपण आचरणात आणून त्या प्रमाणे आपण वागलो तर हे 'संस्कार' आपोआप होतात.

मुलांना खरा आनंद शोधायला शिकवा. बेगडी जगाची ओळख करून द्या. छंद जोपासायला शिकवा व त्यातून मिळणाऱ्या अथक आनंदाची ओळख करून घ्या.  क्षणिक आनंद देणाऱ्या गोष्टींना मुले सर्वस्व मानायला लागतात. त्यासाठी प्रथम तुमच्या आयुष्यातून अशा गोष्टी बाजूला करा. नात्यांमधील ओलावा, गोडवा, खरेपणा त्या लहान जीवांपर्यंत पोहचू द्या. ज्यांच्या पर्यंत हा ओलावा पोहचला ती मुले मोठी झाल्यावर आयुष्यात कधीच कोमेजून जाणार नाहीत.
-- श्रीस्वासम
(लेख आवडल्यास जरूर शेअर करण्यास हरकत नाही)

Monday, November 11, 2019

Pratyush


Saturday, November 09, 2019

टोमॅटोची बटाट्या संगे केलेली चटणी

टोमॅटोची बटाट्या संगे केलेली चटणी ! 
'एकटा जीव सदाशिव' असाल किंवा बायको गेली असेल माहेरी. सुनिल च्या हातची आणि माझ्या लेखणीतून उतरलेली ही चटपटीत चटणी करील साथ तुमची! निराश होऊ नका, आता तुम्हीही बनाल सुपर शेफ!!

कृती-
सगळ्यात प्रथम गरम तेलात जिरे आणि मोहरीची फोडणी देऊन नंतर त्यात बारीक चिरलेल्या कांद्याची कडीपत्त्यासाहित आहुती द्यायची आणि मंद आचेवर 3-4 मिनिटे शिजू द्यायचे. नंतर त्यात ऍड करायचे हळद, हिंग आणि बारीक आणि पातळ चिरलेले बटाटे. दोन मिनिटं बटाटे शिजू द्यायचे आणि मग टाकायची एक चमचा लाल मिरची पावडर आणि मीठ अर्थात स्वादनुसार!
त्यानंतर पाळी आहे थोडेसे बारीक चिरलेल्या टोमॅटोची. त्याला चांगले परतून घेतल्यावर घालायचा थोडासा गूळ..टोमॅटोचा थोडासा आंबटपणा आणि गुळाचा गोडवा... अहाहा.. जोडी नेहमीच झक्कास जमते!
भांड्यावर झाकण ठेवून  आणखीन 2 मिनिटे टोमॅटो- बटाट्याला मंद आचेवर चांगलं भेटू द्या. ते डिस्टर्ब होऊ नयेत ही काळजी तुम्ही भांड्यावरचे झाकण ठेवून घेतलीत तर चटणी तुम्हाला नाराज नाही करायची! सगळे जमल्यावर वरून शेव टाका थोडे आणि नसेल चपाती रेडी तर ब्रेड बरोबर चाखा अवीट चवीची ही चटणी.

Tuesday, November 05, 2019

छंद!

दोन चार कला, छंद हाताशी असले की जगणे कसे थोडे सोपे होते. कविता व लेखन, गाणे, वाचन, फोटोग्राफी या गोष्टी माझे जीवन सुरुवातीपासून सुसह्य बनवत आल्यात. मुळात मी घडलो तो पुस्तकांमुळे. अगदी लहानपणापासून वाचनाची प्रचंड आवड.  तिसरी चौथी मध्ये असताना आमच्या प्राथमिक शाळेचे वाचनालय जे दोन चार मोठ्या पत्र्याच्या ट्रंकेत सामावलेले होते त्याची देखभाल करण्यासाठी गुरुजींना मदत करायचो कारण हे की हवे तेवढे जुने 'चांदोबा'  वाचायला मिळायचे! जीवनाविषयीचे अनुभव, जगायचे कसे हे सारे या पुस्तकांनीच तर शिकविले. आजही मनात जेव्हा खूप गोंधळ असतो तेव्हा आध्यात्मावरची पुस्तके त्यातून मार्ग दाखवतात.   

लेखन पण माझ्यासाठी खूप जवळचे होते आणि आहे. बरीच वर्षे मी डायरी लिहिली. जे जे मनात यायचे ते ते मी त्या डायरीत लिहीत गेलो. त्यामुळे मन तर हलके व्हायचेच पण काहीतरी क्रिएटिव्ह केल्याचे समाधान पण मिळायचे. डायरीची मागची पाने वाचताना तो दिवस, तो प्रसंग नजरेसमोर जशास तसा उभा राहतो जसा काही भूतकाळाचा आरसाच जणू. त्यातल्या काही गोष्टींचा आज अभिमान वाटतो, आपले वागणे, आपला निर्णय बरोबर ठरल्याचे समाधान मिळते तर काही गोष्टीकडे 'धडा' म्हणून बघायला लागते. आज चाळीशी मध्ये लिहिणे होते ते काहीतरी 'मागे' सोडून जाण्याच्या दृष्टिकोनातून!

गाणे तसे मी कधीच क्लास लावून शिकलो नाही. जे काही गायचो आणि गातो ते स्वतःच्या आनंदासाठी. माझ्यासाठी गाणी ऐकणे आणि गाणे या दोन्ही गोष्टींनी कितीतरी कठीण क्षण सोपे केलेत. लता, आशा, पद्मजा, येसूदास यांच्यासहित इतर कित्येकांनी आपल्या सुरांनी स्वतःला विसरायला लावले.

माझ्या कवितांविषयी काय सांगायचे?  मी कविता 'करतो 'हे म्हणणे खरे तर चुकीचे ठरेल. कधीतरी काहीतरी खोलवर स्पर्श करतं आणि मग आपोआप त्याची कविता होते. अशावेळी लागलेली समाधी ही स्वतः अनुभवल्याशिवाय कळणारी नाही. कॉलेज ला असताना कधीतरी  रात्र  रात्र जागून केलेल्या पेंटिंग च्या वेळी  आणि कविता स्फुरताना लागणारे ध्यान हे एकसारखेच असते हे आज मला जाणवतेय. अगदी हाच अनुभव सगळ्यांना येऊ शकतो फक्त एखाद्या गोष्टीत झोकून द्यायची गरज असते!

फोटोग्राफीही जरी लहानपणापासून आवडत असली तरी ती त्यावेळी 'परवडणारी' नक्कीच नव्हती. मोबाईल मुळे आज ते सहजशक्य झालंय. चालता चालता एखादे झाड, फुल, दगड असे काहीही खुणावते. त्यात कुठेतरी मी मला सापडतो आणि मी त्याला कॅमेऱ्यामध्ये बंदिस्त करण्याचा प्रयत्न करतो. बऱ्याचद्या तो यशस्वी पण होतो.

रंगांचे आणि माझे नाते जुनेच. मालवणचे टोपीवाला हायस्कुल आणि शिरोड्याचे ट्युटोरिअल हायस्कुल मध्ये चित्रकलेचे धडे बऱ्यापैकी गिरवायला मिळाले. त्यानंतर कॉलेज मध्ये पेंटिंग्ज केले ते वार्षिक कला प्रदर्शनात भाग घेण्यासाठी. त्यावेळी एखादे पेंटींग करायला घेतले की तहान भूक हरपून जात असे. आजही अधून मधून क्वचित ब्रश हातात घेतले की जग विसरायला होते.

खरेतर आपण "माणूस" असण्याची जाणीव करून देणाऱ्या या साऱ्या गोष्टी, पण "जगण्याच्या" नादातच त्या "आयुष्य" बनायच्या राहून गेलेल्या आणि निव्वळ "छंद" बनून राहिलेल्या!!

Thursday, October 31, 2019

50 वर्षांपूर्वी आईला मिळालेले मुख्यमंत्री गुणवत्ता पारितोषिक

मुंबईत महापालिकेच्या शाळेत करत असलेल्या शिक्षिकेच्या नोकरीमध्ये तिचे मन कधीच रमले नाही. तिला वैद्यकीय क्षेत्र खुणावत होते.  तिचे वडील  हेडमास्तर , त्यांनी आपल्या पाचही मुलींना शिक्षिका बनवलेले. त्यातली एक म्हणजे आमची आई! 

त्यावेळी डॉक्टर होण्यासाठी पहिल्यांदा BSc व्हावे लागायचे. त्यावेळच्या अकरावी नंतर DEd करून शिक्षिका बनलेल्या आईला ते शक्य नव्हते म्हणून वडिलांच्या विरोधाला न जुमानता महापालिकेतील शिक्षिकेची नोकरी सोडून तिने स्वबळावर नर्सिंग साठी ऍडमिशन घेतले. 

वैद्यकीय क्षेत्राची आणि रुग्णसेवेची अतोनात आवड असणाऱ्या आमच्या आईला CPR कोल्हापूर येथे शिकत असताना 1970-71 चे पुणे विभागातील 682 विद्यार्थिनी परिचरिकांमधून सर्वोत्तम परिचारिका म्हणून मुख्यमंत्र्यांचे गुणवत्ता पारितोषिक मिळाले. माझ्या शालेय जीवनात हे पारितोषिक नेहमीच स्फूर्ती देत राहिले. 

80 च्या दशकात रेडिओ हेच अप्रूप असायचे. त्यावेळी कधी कधी आईचे रत्नागिरी रेडिओ केंद्रावरील मुलाखतीचे किंवा चर्चासत्राचे कार्यक्रम ऐकताना खूप अभिमान वाटायचा! 
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत असताना  सिंधुदुर्गातील कट्टा, मळेवाड, कुडाळ, सावंतवाडी, फोंडा, बांदा, भेडशी आणि शिरोडा येथील रुग्णालयांमध्ये केलेली उत्कृष्ट रुग्णसेवा आणि त्यामुळे लोकांचे मिळालेले प्रेम ही आमच्यासाठी मोठी शिदोरी होती. तिने ज्या ज्या डॉक्टर्स बरोबर काम केले त्यापैकी प्रत्येक जणाला आईच्या अनुभवावर, ज्ञानावर आणि कौशल्यावर खूप विश्वास असायचा हे आम्ही नेहमी अनुभवले आहे. अविरत रुग्णांच्या सेवेला वाहून घेतलेल्या आईने नोकरी करताना कधीही तत्वांशी तडजोड नाही केली. रुग्णालयाची स्वच्छता या बाबत ती एवढी जागरूक असायची की तिच्या हाताखाली काम करणारे तृतीय आणि चतुर्थ श्रेणी कर्मचारी कायम वचकून असायचे! 

आज निवृत्त झाल्याच्या 16 वर्षांनंतर पण ती नर्स ची भुमिका पार पाडतच आहे. स्वतःला एक हार्ट अटॅक येऊन गेला असला तरी अनेक व्याधींनी ग्रस्त असलेल्या बाबांची काळजी फक्त पत्नी म्हणूनच नव्हे तर  एका नर्सच्या दृष्टीने पण घेतेच आहे. 

आज फोन ची फोटो गॅलरी चाळत असताना तिच्या मुख्यमंत्री गुणवत्ता परितोषिकाचे सर्टिफिकेट नजरेस पडले आणि आठवणींचा हा पेटारा उघडला!

Wednesday, October 30, 2019

An award that my mom won almost 50 years ago

She was  never  interested in the job of a teacher which she was doing in a municipal school in Mumbai. She was rather interested in the medical field. Her father who was a headmaster, ensured that his five daughters also become  teachers just like him. One of them is my mother..my Aai!
At that time BSc was the minimum eligibility for the admission to MBBS course. Since Aai had done her DEd after eleventh standard, she could not take admission to medicine. It was not possible for her to complete BSc and then take up medicine due to time and financial constraints. She found the alternative way to fulfill her dream of being a health care professional.  She left her job as a teacher in the municipal school, despite her father's opposition and took admission for nursing on her own.
With a keen interest in the medical field and patient care, Aai while studying at CPR Kolhapur , received the Chief Minister's Award for the best student nurse out of 682 students in the Pune division for the year 1970-71. Throughout my school life, this award had always been a source of inspiration to do well.
In the 80's, radio used to be the big thing for us.  At that time, we used to take great pride in listening to interviews or seminar programs broadcasted from the Ratnagiri Radio station in which Aai would be one of the participants!
During her service as a staff nurse and then matron with the Department of Health, Government of Maharashtra, she worked in many hospitals located in Sindhudurg district. She literally dedicated her life taking care of the patients with great love.  All the doctors with whom she worked had great faith in her  knowledge, experience and skill. All the love and affection that we received from  people where she worked is a lifelong treasure for all of us.
Today after 16 years of her retirement, she has not yet given up her role as a 'Nurse'. Having survived a heart attack herself she still takes care of my father who is suffering from multiple ailments. All these years she has been a pillar of strength for all the family members needing medical help.
Today while scrolling through my phone picture gallery I came across photograph of her 'Chief Minister Award Certificate' which took me down the memory lane. Love you tons Aai.

Sunday, October 27, 2019

आकाशकंदील बापलेकांचा

या वर्षीची दिवाळी स्पेशल कारण आकाशकांदील घरी बनवलाय यावर्षी!!  दुपारपासून बाप लेकाची स्वारी कामाला लागली. आकाशकंदील बनवायचा प्लॅन सकाळीच ठरला त्यामुळे ऐन वेळी इथे ओला बांबू शोधायच्या भानगडीत न पडता घरी असलेल्या एका बांबू पासून लागणाऱ्या काड्या तयार केल्या.  आपला पारंपरिक आकाशकंदील न बनवता एक वेगळे डिझाईन लेकाने निवडले.  मी नको म्हणण्याचा प्रश्न नव्हता कारण तसे केल्यास 'आता तूच बनव' असे सांगून स्वारी निघून गेली असती! हा सारा प्रपंच त्याला आकाशकंदील बनवायचा अनुभव घ्यायला मिळावा म्हणून तर मांडला होता.
पस्तीस वर्षांपूर्वी बाबा आणि मी मिळून एक फिरता आकाशकंदील बनविला होता त्याची आठवण आजतागायत ताजी आहे. ती आतल्या फिरणाऱ्या कागदाच्या  सिलिंडरवर कोरलेल्या चित्रांची सावली बाहेरच्या रंगीत कागदांवर पडायची आणि ती चित्रे जणू सजीव व्हायची! त्यावेळी गावी बहुतेक जण आकाशकंदील स्वतःच  बनवत त्यामुळे  कुणी बनविलेला आकाशकंदील सर्वात मोठा आणि छान दिसतोय याची आम्हा मुलांत चढाओढ असायची! त्यावर्षी आम्ही चक्क फिरता आकाशकंदील बनविला होता त्यामुळे तो आजतागायत चांगला लक्षात राहिला.
आजचा माझा प्रयत्न हा एक दिवाळी  आकाशकांदीलासाठी लेकाच्या लक्षात रहावी  म्हणून होता! युट्युब वर जे डिझाईन होते त्यापेक्षा मोठा बनवायचा असल्याने त्याची मॅथ्स मधील Ratio आणि भूमितीमधील त्रिमिती वगैरे ची उजळणी पण झाली! काड्या एकमेकाला जोडण्यासाठी दोरा, फेवीक्विक, ग्लुगन असे विविध पर्याय वापरून झाले. शेवटी संध्याकाळ पर्यंत सांगाडा तयार झाला. रात्रीची डेडलाईन लक्षात घेता आम्ही आमचे मूळ डिझाईनमध्ये फेरफार करून त्याला थोडे सोपे केले! ( मुळचा डायमंडचा आकार होता त्याच्या खालच्या भागाला आम्ही डच्चू दिला!)
नंतर दुकानात जाऊन रंगीत कागद व इतर गोष्टींची खरेदी केली. रंगसंगतीच्या बाबतीत लेक सांगेल ती पूर्व दिशा असते. त्याचे रंगांचे ज्ञान माझ्यापेक्षा निर्विवाद चांगले आहे. ( पठ्ठ्याने त्यादिवशी माझी वॉटर कलर्स मध्ये निसर्गचित्र काढायला शिकविण्याची मागणी चक्क धुडकावून लावली होती!) मग रात्रीचे आणखी दोन तास खपून आमचा झाला एकदाचा आकाशकंदील बनवून! खालचा भाग पण पूर्ण केला असता तर अजून छान दिसला असता पण शेवटी स्वहस्ते बनविलेल्या आकाशकांदीलकी बात ही कुछ और होती है! जसा फराळ जरी पणशीकारांकडून एक्स्पोर्ट क्वालिटीवाला आणला तरी घरची थोडी कडक बनलेली चकली पण खुसखुशीतच लागतात ना तशीच !

Saturday, October 26, 2019

बाबांचे हात

एक तरुण मोठ्या कंपनीत एका मोठ्या पदासाठी मुलाखत देण्यासाठी  गेला. त्याने प्रारंभिक मुलाखत उत्तीर्ण केली आणि अंतिम मुलाखतीसाठी तो कंपनीच्या डायरेक्टर ला भेटणार होता. डायरेक्टरने त्याचा रेझ्युमे पाहिला, तो उत्कृष्ट होता.
'तुला शाळेसाठी शिष्यवृत्ती मिळाली आहे का?'
मुलाने उत्तर दिले 'नाही'.
'तुझ्या वडिलांनीच तुझ्या शिक्षणासाठी पैसे दिले?
'हो' त्याने उत्तर दिले.
'तुझे वडील कुठे काम करतात?
'माझे वडील लोहार आहेत' तो म्हणाला.
डायरेक्टरने त्या मुलाला आपले हात दाखवायला सांगितले. त्या मुलाने समोर धरलेले हात एकदम मृदू आणि नीट नेटके होते .
'तू कधी वडिलांना त्यांच्या कामात मदत केली आहेस? '
'कधीच नाही, माझ्या वडिलांनी नेहमीच मला शिकण्यासाठी प्रोत्साहन दिले. त्यांना आपला मुलगा शिकून मोठ्ठा साहेब बनावा असे नेहमीच वाटत आलेय त्यामुळे त्यांनी कधीच मला त्यांचे काम नाही करु दिले'
'तू आज घरी जाशील तेव्हा जाऊन तुझ्या वडिलांचे हात धुवून घे आणि मग उद्या मला भेटायला ये.' डायरेक्टर म्हणाले
घरी जाताना तो खूप खुश होता. आपल्याला ही नोकरी मिळणारच असे त्याला वाटत होते.
जेव्हा तो घरी परत आला तेव्हा त्याने आपल्या वडिलांना आपण त्यांचे हात धुऊन देतो असे सांगितले.
त्याच्या वडिलांना आश्चर्य वाटले. आनंदी परंतु मिश्रित भावनांनी आणि त्याने आपल्या मुलाला आपले हात दाखविले. त्या तरूणाने  हात धुतले. पहिल्यांदाच त्याने आपल्या वडिलांच्या हातांना पडलेल्या सुरकुत्या  पाहिल्या. हातांवर खूप चट्टे पडले होते. काही जखम पण होत्या. हात धुताना त्या खरखरीत हातांचा स्पर्श त्याच्या अंगावर शहारे आणत होता.
आपणांस व्यवस्थित शिकता यावे म्हणून या हातांनी काय काय कष्ट घेतले आहेत ते प्रथमच त्याला कळत होते. त्याच्या शिक्षणाची आणि उज्वल भविष्याची किंमत त्यांच्या वडिलांनी आपल्या हातावरच्या जखमांनी चुकविली होती.
वडिलांचे हात स्वच्छ केल्यावर त्या तरुणाने  अबोलपणे दुकानातील बाकीचा पसारा आवरला  त्या रात्री वडील व मुलगा बराच वेळ बोलले.
दुसर्‍या दिवशी सकाळी तो तरुण डायरेक्टरच्या कार्यालयात गेला तेव्हा डायरेक्टरला त्या मुलाच्या डोळ्यातले अश्रू दिसले जेव्हा त्याने त्याला विचारले,
'तू घरी काय केलेस आणि काल काय शिकलास ते सांगशील?'
'मी माझ्या वडिलांचे हात धुतले आणि  दुकानाची साफसफाई केली. आता मला कळते आहे की मी आज जो कुणी आहे तो पालकांच्या मेहनती शिवाय बनूच शकलो नसतो.  माझ्या वडिलांना मदत केल्यावर मला कळले की  स्वतःहून काहीतरी करणे किती कठीण असते. कोणत्याही परिस्थितीमध्ये आपल्या कुटुंबास मदत करण्याचे महत्त्व आणि त्यातला आनंद मला कळला'
डायटेक्टर म्हणाले, 'मी माझ्या कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांमध्ये हाच गुण शोधत असतो. मला असे लोक हवे असतात ज्यांना दुसऱ्यांनी केलेल्या मदतीची जाण असते. आपल्याला मदत करण्यासाठी दुसरा जो काही कष्ट करतो त्याची कदर असते आणि  पैसा हेच आयुष्यातील एकमेव लक्ष्य नाही हे जे जाणतात'.
'तुला ही जाणीव आहे त्यामुळे मी तुला नोकरीवर घेतलंय'. ते म्हणाले.
ज्या मुलांना खूप सुरक्षित वातावरणात वाढवले जाते , ज्यांना पाहिजे असलेल्या सर्व गोष्टी देण्यात येतात त्यांची  कधी कधी अशी मानसिकता विकसित होते की  हे सर्व माझ्या हक्काचेच आहे.  पालक, कुटुंब आणि मित्र यांच्या प्रयत्नांकडे दुर्लक्ष करून स्वत: ला आणि फक्त  स्वत: लाच प्राधान्य देण्याची वृत्ती तयार होते. आपण या प्रकारचे संरक्षण देणारे पालक असल्यास आपण खरोखर प्रेम दाखवत आहोत की आपण आपल्या मुलांचे भविष्य डळमळीत  करण्यात मदत करीत आहोत याचा विचार व्हायला हवा.
आपण आपल्या मुलास त्यांची स्वतःची खोली देऊ शकता, चांगले अन्न, संगणक, टॅबलेट, सेल फोन आणि एक मोठा स्क्रीन टीव्ही, परंतु जेव्हा जेव्हा आपण लादी साफ करता  किंवा भिंत पेंट करता तेव्हा मुलांनाही ते अनुभवण्याची आवश्यकता असते.
जेवल्यानंतर त्यांना आपल्या भावा-बहिणींसह भांडी धुण्यासाठी प्रोत्साहन द्या.  त्यांना तुमच्याबरोबर कपडे धुण्यासाठी किंवा  स्वयंपाक करण्यासाठी, बाहेरची कुठलीतरी कामे करण्यासाठी आपल्यावबरोबर घ्या. आपण गरीब आहात किंवा आपल्याला पैसे देऊन ही कामे करवून घेणे परवडणारे नाही म्हणून आपण हे करत नसता तर आपण त्यांच्यावर प्रेम करता आणि त्यांना जीवनाबद्दल काही गोष्टी समजून देण्यासाठी हे करायचे असते.
योग्य प्रकारे काम करण्यासाठी किती प्रयत्न करावे लागतात याची जाणीव मुलांना होणे  आवश्यकता आहे. त्यांना जीवनात यशस्वी होण्याकरिता येणाऱ्या अडचणींचा अनुभव घेण्याची गरज आहे. त्या साठी कधीकधी अपयश येते तेव्हा त्यावर मात काशी करायची ते पण शिकण्याची गरज आहे.
इतरांशी कसे सहकार्य करावे, अपयश आले तरी  ध्येय गाठण्यासाठी नेहमी अधिक परिश्रम करावे आणि  यशस्वी होण्यासाठी मनापासून केलेल्या प्रयत्नांचा सार्थ अभिमान कसा बाळगावा हे त्यांना शिकायचे असते.
दुसऱ्यांना काही देण्यातील आनंद, दुसऱ्यांची  सेवा करण्यातील आनंद त्यांना  आपल्या घरात शिकू द्यावा.
(भाषांतरित)
दिनेश गिरप

Thursday, October 24, 2019

वेचलेला पारिजात


SMEs in India facing a big challege..


Today I met a small scale electronics industry owner. We were discussing about how difficult or easy it is to run small scale electronics industry in India.
From academia perspective,  situation today is that the number of students seeking admission to engineering is decreasing. Day by day it’s becoming difficult for the management to run a college with these inadequate numbers of students.  Even IIT seats are remaining vacant due to multiple career options available today. Skilled manpower is one of the main problems of the small scale industry. SMEs can not afford salaries of  IIT and NIT graduates. Engineers who have BE / BTech degrees from other engineering colleges leave their job as soon as they  get a bit of salary hike elsewhere. Therefore the efforts taken on their training are wasted and regular work in the industry gets affected. Most SMEs therefore rely  on diploma engineers. But looking at the low percentage of the students opting for diploma education,  SMEs are going to face a big problem in  coming days.

During the discussion, he said that even today, there is a real need for skilled engineers. So the assumption that there are no jobs available is not entirely true. If 'proper' skill training is imparted during diploma education, these students will get jobs easily and the problem of skilled manpower in the industry will be solved. Another possibility that came in my mind was to creation of capacities within academic institutions for supporting the growth of SMEs in Electronics Sector. The same holds true for other sectors as well. 

While the government on the one hand promotes SMEs through schemes like 'Make in India', 'Startup India', this problem of skilled manpower needs to be looked at  more seriously. SMEs face steep competition due to  cheap Chinese manufacturing and  advanced technology available from outside the country. He was also skeptical if his next generation would carry forward his  legacy due to the difficulties that they are facing in already competitive industry!



Thursday, October 17, 2019

मी आचारी....!

'जेवण बनवणे  ही एक कला आहे' हे खरे आहे पण त्याही पेक्षा महत्वाचे म्हणजे  'जेवण बनविता येणे हा  स्वावलंबनाच्या प्रवासातील पहिला महत्वाचा टप्पा  आहे' हे माझ्या आईचे स्पष्ट मत होते त्यामुळेच की काय शाळेत असल्यापासूनच कुकर लावणे, डाळीला फोडणी देणे अशी कामे लहानपणापासूनच आमच्या वाट्याला आली! शाकाहारी जेवण असेल तर आईने बनवायचे आणि मासे, मटण असेल तर बाबांनी बनवायचे असा आमच्या घरचा अलिखित नियम होता. त्यामुळे पाककलेचे सारे धडे घराच्या घरी आपोआप गिरवले गेले.

माझ्या लग्नानंतरही आमच्या घरातील ही प्रथा कायम राहिली हे काही वेगळे सांगायला नको! पण मी जेवण बनवत असताना किचनचे  रूपांतर रणांगणात झालेले असते. जेवण बनवायला सुरू केल्या केल्या आतला इंजिनिअर जागा होतो! मल्टी थ्रेडिंग मल्टी टास्किंग प्रोसेसिंग आपोआप सुरू होते आणि कमीत कमी वेळेत जेवण बनवणे कसे उरकायचे हे एकच ध्येय समोर असते. एकीकडे गॅस वरील कढईत तेल घालायचे आणि नंतर फोडणीची तयारी सुरू करायची ही माझी सवय! तेल गरम होईपर्यंत कडीपत्ता, मिरच्या, कांदा, लसूण या साऱ्या गोष्टी कापून तयार करायच्या असतात! त्यात हिंग, मोहरी, जिरे जागच्या जागी सापडले तर ठीक नाहीतर शोधाशोध करण्यात सारी उलथापालथ झालेली असते! खडा मसाला परतून घ्यायचा असेल तेव्हाही तीच गत! ठराविक क्रमाने आणि ठराविक वेळीच जो तो जिन्नस पडला पाहिजे हा माझा अट्टाहास असतो पण त्यासाठी त्या साऱ्या गोष्टी अगोदरच काढून ठेवणे मला कधी जमलेच नाही! याच्या अगदी विरुद्ध कहाणी माझ्या सिंगापूरला राहणाऱ्या एका मित्राची. तो जेव्हा जेवण बनवतो ते एखादे निसर्ग चित्र कॅनव्हास वर उतरवावे तसे. इंजिनिअरिंग कॉलेज मध्ये आम्ही दोघे रुमपार्टनर्स होतो. तेव्हाही तो कागदावर पेनने अत्यंत बारीक नक्षी असलेली डिझाईन्स बनवायचा आणि मी दाभोळकर स्टाईल ने रंगांचा शिडकावा असलेली पेंटिंग्ज करायचो. तोच काहीसा प्रकार आमच्या पाककलेत उतरलाय. त्याचे सारे कसे एकदम त्याच्या नक्षीदार डिझाईन सारखे सुबक आणि माझे जेवण बनवणे म्हणजे थेट कॅनव्हास वर मारलेल्या ब्रश च्या फटकाऱ्यांसारखे!










अशी जय्यत तयारी करणे सुनील ला चांगले जमते


हा असा बेक केलेला स्टफ वडापाव म्हणजे कल्पकतेची परिसीमा ... त्यात प्लेट मधील सुंदर  मांडणी 

(सारी छायाचित्रे माझा सिंगापूरवासी मित्र सुनिल ने काढलेली आहेत )

जेवण बनवत असताना माझ्या डोळ्यासमोर असतो तो ऐन गर्दीच्या वेळी एखाद्या हॉटेलच्या किचनमधला शेफ... अर्थात काही वर्षांपूर्वी मीच सुरू केलेल्या  ( आणि आज अस्तित्वात नसलेल्या) 'दर्या-मलबार' रेस्टॉरंटमध्ये शेफ म्हणून काम करण्याचा अनुभव पण घेऊन झालेला असल्याने घरी जेवण बनवताना  त्या जुन्या आठवणी कधी कधी जाग्या होतात! ऐन गर्दीच्या वेळी ऑर्डर्स पूर्ण करताना होणारी शेफ ची कसरत ही अनुभवल्याशिवाय कळणे शक्य नाही! पण रेस्टॉरंटमध्ये लागणाऱ्या साऱ्या गोष्टी तयार ठेवण्यासाठी हेल्पर्स असतात त्यामुळे शेफला फक्त पदार्थ बनविण्यावर लक्ष केंद्रित करता येते. इथे घरी आमचे हेल्पर्स आम्हीच! 'मदत करण्याच्या नादात पदार्थ बिघडला तर उगीच आळ नको' या निरागस विचारामुळे असेल की काय कुणास ठावूक, बहुतांशी वेळा एखादा पदार्थ बनवायला घेतला की त्याची सर्वस्वी जबाबदारी अस्मादिकांवरच सोपविली जाते!


आजकाल जेवण बनवत असतानाची माझी गडबड बघितली की डॉबाला (बायकोतल्या डॉक्टरला) राहवत नाही. "साधे जेवण करताना एवढा स्ट्रेस घेतलास तर कसे रे होणार शरीराचे? किती ती स्ट्रेस हार्मोन्स रिलीज होत असतील? जरा घाई-गडबड न करता शांतपणे जेवण बनवलेस तर नाही का होणार?" असा प्रेमळ सल्ला स्वयंपाकघराच्या बाहेरून ऐकायला येत असतो. सारे काही कळत तर असते पण आमचे ऍडर्निलीन का काय म्हणतात ते पण जोमात असते ना!

(वरील लेख हा नुकत्याच बनविलेल्या पंजाबी स्टाईल चिकन चा आस्वाद घेता घेता लिहिला असल्या कारणाने चूक भूल द्यावी घ्यावी! )

Wednesday, October 16, 2019

वाचन प्रेरणा दिवसाच्या निमित्ताने

आजकाल वाचनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 'वाचन प्रेरणा दिवस' साजरा करण्याची खरोखरच गरज भासते आहे. जग समजून घ्यायचे असेल तर 90 च्या दशकापूर्वीच्या पिढीसाठी वाचन हा एकमेव पर्याय उपलब्ध होता त्यामुळे वाचनासाठी प्रेरणा ही आपोआपच मिळत असे. पण आज स्थिती वेगळी आहे. क्रॉसवर्ड्स मध्ये पुस्तकात गुंग होऊन बसलेली मुले दिसली की आता चक्क कौतुक वाटते. जे काही शिकायचंय त्याचे विविध स्वरूपातील व्हिडिओ उपलब्ध आहेत. पुस्तकातील धडे ऑडिओ च्या माध्यमातून उपलब्ध आहेत. तीच गत अगदी गोष्टींच्या पुस्तकांची. आज माझ्याच मोबाईल वर ध्वनिमुद्रित पुस्तके उपलब्ध करून देणाऱ्या 'स्टोरीटेल ऍप' साठी मी महिना तीनशे रुपये भरतोय खरा पण फावल्या वेळेतील वाचन आणि लिखाण यांच्या मधून वेळ मिळाला तरच पुस्तके ऐकणे होते! या सर्व गोष्टींमुळे वाचनाची सवय फक्त लहान मुलांमध्येच नाही तर मोठ्यांमध्ये पण हळू हळू कमी होत चालली आहे हे खरंय. 

माझे दहावी पर्यंतचे शिक्षण सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विविध गावात झाले असले तरी प्रत्येक गावी सगळ्यात प्रथम शोधले जायचे ते त्या गावचे वाचनालय. मी सहावी पर्यंत जिथे शिकलो ते अगदी खेडेगाव होते.. तेथून साधारण सात किलोमीटर  त्यातल्या त्यात मोठे आठवड्याचा बाजार भरणारे गाव होते.  दर रविवारी बाजाराच्या निमित्ताने तेथे जाणे झाले की तेथील वाचनालयात पुस्तक बदलून घेण्याचे काम माझे होते. त्यावेळी दोन पुस्तके एके वेळी मिळत असत आणि माझ्यासाठी आठवड्याभराचा वेळ ती दोन पुस्तके संपविण्यासाठी पुरेसा असे. त्यामुळे सहावी होण्याच्या आधीच 'छावा', 'मृत्युंजय' या सारख्या कादंबऱ्यांबरोबरच इतर अनेक आत्मचरित्रे, रहस्यकथा यांचा अस्मादिकांनी फडशा पाडला होता. सातवीत असताना तर वडिलांनी मी  सुहास शिरावळकरांच्या कादंबऱ्या वाचतो म्हणून माझ्या शिक्षकांना तक्रार केल्याचे आठवतेय!! 

ठिकठिकाणच्या वाचनालयानी माझे बालपण समृद्ध केले. माझ्या शाळेतला वि. स. खांडेकरांचा समृद्ध वारसा लाभलेला. जवळ जवळ वीस वर्षे त्यांनी त्या शाळेत अध्यापन केले होते. जवळच दोन किलोमीटर वर जयवंत दळवींचे गाव, पुढे नऊ किलोमीटर वर पाडगावकरांचे जिथे बालपण गेले ते गाव. या सगळ्या साहित्यिक पार्श्वभूमीचे ठसे मनावर न उमटले तर नवलच! 

पुढे मुंबईला स्थलांतर झाल्यावर मात्र वाचन हळू हळू मागे पडले. अभ्यासासाठी द्यावा लागणारा वेळ आणि वाचन यांची सांगड होईना. त्यात इंग्रजी सुधारण्यासाठी इंग्रजी पुस्तकांचे आणि वर्तमानपत्रांचे वाचन जोमाने सुरू करावे लागले. आतापर्यत नुसत्या पानावरुन नजर फिरवीत तीन तासात एका पुस्तकाचा एका बैठकीत फडशा पाडणाऱ्याला इंग्रजी पुस्तक संपवायला कोण कष्ट घ्यावे लागत होते पण नंतर नंतर ते ही अंगवळणी पडले. पॅपीलॉन, द रुट्स या सारखी पुस्तके त्यावेळी एका वेगळ्याच दुनियेत घेऊन जायची. मराठीतील अनेकविध आत्मचरित्रांनी अनुभव विश्व खूप समृद्ध केले. 

आज मागे वळून पाहताना जाणवते की आज आपण जे काही आहोत ते निव्वळ पुस्तकामुळे.
आज मुंबईमध्ये चक्क जागे अभावी पुस्तके विकत घेऊ शकत नाही म्हणून खंत वाटते. तरी एक खोली पुस्तकांनी भरलेली आहे! त्यात जास्तीत जास्त पुस्तके इंजिनिरिंग आणि मेडिकल ची आहेत हे सांगायला नको! पण असे असूनही आजही एखादे चांगले पुस्तक दिसले की ते विकत घेण्याचा मोह आवरता घेता येत नाही!

Tuesday, October 15, 2019

"सब 2" मॅरेथॉन बनले सत्य

  

भारतात आजकाल  मॅरेथॉन लोकप्रिय होत चालल्या आहेत. दिवसेंदिवस भारतातील विविध ठिकाणी मॅरेथॉन चे आयोजन होते आणि त्याला प्रतिसादही उत्तम मिळतो. या मॅरेथॉन पळणाऱ्यांमध्ये  १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी एकच खळबळ माजली . त्या दिवशी जे आतापर्यंत अशक्य मानले जात होते ते सत्यात उतरले होते. ती अशक्य वाटणारी गोष्ट म्हणजे 26.2 मैलांची पूर्ण मॅरेथॉन 2 तासांच्या आत ("सब - 2" ) पूर्ण करायची .

व्हिएन्ना येथे 26.2  मैलाची  मॅरेथॉन 1 तास 59 मिनिटे आणि 40 सेकंदात  पूर्ण करून एलिउड किपचोज ने  २ तासांच्या आत मॅरेथॉन पूर्ण करणारा जगातील पहिला माणूस ठरला. दोन तासांचे लक्ष्य गाठण्यासाठी त्याला दर 17.08 सेकंदात १०० मीटर अंतर किंवा सरासरी २१.१ किलोमीटर प्रति तास वेगाने धावावे लागले. या अलौकिक पराक्रमास जगातील सर्वोत्कृष्ट ऍथलिट्सचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या 42 धावपटूंच्या पथकाने सहाय्य केले.  34-वर्षीय केनियाच्या या धावपटूने एक असा टप्पा पार केलाय की असे करणे कुणाला शक्य होणार नाही असे वाटत होते.  त्याने प्रत्येक मैलांसाठी सरासरी 4.34 सेकंद घेतले.  

किपचोज  बरोबर रस्त्यावर जगातील  सर्वोत्तम ऍथलिट्सचा संपूर्ण ताफा धावत होता .  हवेचा प्रतिरोध कमी करण्यासाठी पाच धावपटू व्ही आकारात त्याच्यासमोर धावत होते आणखी दोन धावपटू त्याच्या मागे धावत होते. प्रत्येक 9.6 किमी (6 मैलांच्या) लॅप्समध्ये हे धावपटू बदलत होते. एक इलेक्ट्रिक कारने वर बसवलेली लेझर प्रणाली पेसरनी कुठे धावावे  हे दर्शवित होती.

पेसर्स म्हणून ज्यांचा सहभाग होता त्यात  ऑलिम्पिक 5000 मीटर रौप्यपदक विजेता पॉल चेलिमो, ऑलिम्पिक 1500 मीटर विजेता मॅथ्यू सेंट्रोझित्झ, तसेच नॉर्वेचे इंग्रेब्रिग्त्सेन बंधू: जाकोब, फिलिप आणि हेन्रिक यांचा समावेश आहे. पाच वेळा ऑलिम्पियन बर्नार्ड लागटही या यात सहभागी होता.

किपचोजला आधीपासूनच आतापर्यंतचा महान मॅरेथॉन रनर म्हणून ओळखले जाते. रासायनिक कंपनी इनियॉसने आयोजित केलेल्या नायके-प्रायोजित कार्यक्रमाच्या तयारीसाठी, किपचोजने खूप मेहनत घेतली होती.  व्हिएन्नामधील  प्रयत्नांना अधिकृत जागतिक विक्रम म्हणून मान्यता मिळणार नाही कारण एकतर  ती खुली स्पर्धा नव्हती आणि पेसर्स सतत बदलत होते.

किपचोजने 2016 मध्ये ऑलिम्पिक मॅरेथॉन जिंकली होती आणि 16 सप्टेंबर 2018 रोजी बर्लिन मॅरेथॉनमध्ये मॅरेथॉनचा ​​विश्वविक्रम 2:01:39 केला होता . त्याने त्यावेळी मागील विश्वविक्रम 1 मिनिट 18 सेकंदाने मोडला. 1967 पासून मॅरेथॉनच्या जागतिक विक्रमी वेळेतली ही सर्वात मोठी सुधारणा होती. परंतु किपचोजच्या म्हणण्यानुसार ऑलिम्पिक पदकांसह त्याला मिळालेल्या इतर पारितोषिकांपेक्षा 2 तासांच्या आता मॅरेथॉन पूर्ण करण्याचे यश त्याच्यासाठी अधिक मोलाचे आहे.

Monday, October 07, 2019

करियर मंत्र

भारतात करिअर करायचे म्हणजे अगदी अलीकडच्या काळापर्यंत इंजिनिअरिंग आणि मेडिकल ही दोनच क्षेत्रे उपलब्ध आहेत असा बहुतेकांचा समज होता. आता हळू हळू चित्र बदलतंय. ही दोन क्षेत्रे सोडून इतर क्षेत्रांमध्ये पण करिअर करता येते हे आजकाल लोकांना कळलेय त्यामुळे आज इंजिनिअरिंग कडे लोकांचा ओढा कमी झालेला पहायला मिळतोय. मी गेली एकवीस वर्षे मुंबईमध्ये मी इंजिनिअरिंग च्या मुलांना शिकवतोय. एखाद्या मुलाला कलेच्या क्षेत्रात रुची असेल आणि त्यातच आपले करिअर करायचे असेल तरी त्याला इंजिनिअरिंग करायला पाठवले गेल्याची कित्येक उदाहरणे मी शिकत असताना आणि शिकवत असताना पहिली.

मला माझ्या शाळेतला 1989 सालचा दहावीचा  निरोप समारंभ आठवतोय. आम्हा विद्यार्थ्यांना भाषणे करायचे होती. अशावेळी अपेक्षित असते ते विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाळेतल्या अनुभवांबद्दल बोलावे परंतु अस्मादिक बोलले ते शिक्षण पद्धतीविषयी. 'पालकांनी आपल्या अपेक्षांचं ओझं मुलांवर लागणं कसं गैर आहे, मुलांना ज्या क्षेत्रामध्ये आपलं करियर करायचं आहे त्या क्षेत्रात करू द्यावं' असे माझे म्हणणे मी ठाम पणे तिथे मांडले. अर्थात त्यानंतर मुख्याध्यापकांनी आणि इतर  शिक्षकांनी आपले अर्धे अधिक भाषण पालक कसे बरोबर आहेत ते सांगण्यामध्ये घालवले ती गोष्ट वेगळी! आज तीस वर्षांनंतर परिस्थिती थोडी थोडी बदलतेय. 'आम्ही सांगू तेच करायचे' यापासून 'तुला आवडते ते कर बाबा' म्हणण्यापर्यंत प्रगती आपण केलीय!

ही गोष्ट लक्षात घेऊनच जेव्हा नवीन बॅच चे  पहिले लेक्चर असायचे तेव्हा मुलांना मी काही प्रश्न विचारायचो. माझा पहिला प्रश्न असायचा की आपल्यापैकी किती जण इंजिनिअरिंगमध्येच करिअर करायचंच या हेतूनं इथे आलेले?  मग साधारणतः 20 टक्के हात वर उठायचे. मग विचारायचो  की आपल्यापैकी किती जण आई-वडिलांनी किंवा काका-मामांनी सांगितलं म्हणून इकडे आलेले आहेत मग बरेचसे हात वर उठायचे. त्यानंतर  विचारायचचो की आपल्यापैकी किती जण इतरत्र कुठे ॲडमिशन मिळाली नाही म्हणून इथे आलेले आहेत? मग थोडासा  हंशा पिकायचा पण तुरळक हात या प्रश्नालाही वरती उठायचे. मग मी माझ्या मुख्य मुद्द्याकडे वळायचो. आता इंजिनिअरिंग ला प्रवेश घेतलेलाच आहे तर  इंजिनिअरिंग व्यवस्थित कसे कसे पूर्ण करायचं हे सांगण्यात मग पहिला तास संपायचा. हे सारे करत असताना इंजिनिअरिंग करता करता आपला छंद कसा जोपासायचा, इंजिनिअरिंग केल्यावर सुद्धा आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात करिअर कसे करता येईल किंवा आपण आत्मसात केलेले इंजिनिअरिंगचे ज्ञान व  आवडीचे क्षेत्र यांचा मेळ कसा घालता येईल हे हळू हळू मी त्यांच्या लक्षात आणून द्यायचो.

जे आपण शिकलो आहे त्या क्षेत्रामध्ये करिअर सगळेच करतात परंतु एकदा स्वीकारलेले प्रोफेशनल बदलण्यासाठी जी हिम्मत आणि धडाडी लागते ती सगळ्यांकडेच असते असे नाही. माझ्या मुळच्या कलासक्त स्वभावामुळे असेल कदाचित की माझ्या शेकडो विद्यार्थ्यांमधून अगदी कायमचे लक्षात राहणारे विद्यार्थी हे असेच काहीशी वेगळी वाट चोखाळणारे होते. त्यातले काही तर नंतर अगदी कुटुंबाचा भाग बनून गेले.

यात पाहिले नाव 'कोमल मेहता'. अत्यंत हुशार आणि मेहनती मुलगी. वडिलांच्या इच्छेखातर इंजिनियरिंग तर केले पण स्वप्न होते लेखक बनण्याचे. 'सर, मुझे एक दिन बुकर प्राईझ जितना है' म्हणणारी. लेखक बनायचेय या स्वप्नासाठी IIM अहमदाबादच्या मुलाखतीला न जाणारी. बॉलिवूड च्या लखलखत्या दुनियेत विविध प्रोडक्शन कंपन्यांच्या मार्केटिंग विभागाची जबाबदारी यशस्वी रित्या सांभाळल्यावर सुद्धा लेखक बनण्याची उर्मी जपणारी आणि शेवटी पेंग्विन सारख्या इंटरनॅशनल पब्लिशिंग हाऊस साठी दोन पुस्तके लिहिणारी 'कोमल मेहता' ! तिचे चालले नाही ते फक्त नियतीपुढे. वयाच्या फक्त 33 व्या वर्षी काळाने ओढून नेले नसते तर तिने तिचे बुकर चे स्वप्न पण नक्की पुरे करून दाखवले असते!

साहित्य जसे मला जवळचे तसेच अभिनय क्षेत्रही. चेंबूरच्या विवेकानंद कॉलेज मध्ये असताना 2003 च्या आसपास स्व. मच्छीन्द्र कांबळी यांच्या मार्गदर्शनाखाली मी एक वर्ष 'ड्रामा क्लब' ची जबाबदारी सांभाळली होती! त्यावेळी अभिनयाचे धडे गिरविण्यासाठी विद्यार्थ्यांचा असा काही तुफान प्रतिसाद  मिळाला होता की चक्क पालकांच्या तक्रारी यायला लागल्या की आम्ही आमच्या मुलांना इंजिनिअरिंग करायला पाठवलंय अभिनय शिकायला नाही! ( सारे इंजिनिअरिंग स्टुडंट्स इंजिनिअरिंग करता करता आपोआप अभिनय करायला शिकतात हे वेगळे!)  त्यामुळे अर्थात हा प्रयोग फक्त एकच वर्ष चालला पण त्या एका वर्षाच्या काळात ज्या मुलांनी भाग घेतला होता त्यातील संकेत म्हात्रे आज एक चांगला अभिनेता तर आहेच पण त्याही पेक्षा हॉलिवूड आणि अनिमेशन च्या क्षेत्रातील सिनेमांचे हिंदी डबिंग  कलाकार म्हणून त्याने मोठा नावलौकिक कमावलाय. छोटा भीम मधील जग्गु, बेन 10, डेडपूल यांच्या आवाजाबरोबरच असंख्य इंग्रजी, तेलगू चित्रपटांचे हिंदी डबिंग त्याने केलेय.

संगीता मध्ये करिअर करायचं झालं तर त्याला खूप मोठी साधना लागते. यामुळे साहित्यिक बनावे किंवा अभिनयक्षेत्र अजमावून पहावे अशी स्वप्न मी कधीतरी चुकून बघितली असली तरी संगीत क्षेत्राबद्दल असा विचार कधीही मनात नाही आला. माझ्यासाठी गाणे म्हणजे कॉलेजचे स्नेहसंमेलन, युथ फेस्टिवल , कराओके एवढ्यापुरता मर्यादित राहिले. परंतु इंजीनियर्स आणि डॉक्टर्सनी अभिनय आणि संगीताच्या क्षेत्रात आपलं करिअर करावं हे काही नवीन नाही. अगदी मी जेव्हा इंजिनिअरिंग करत होतो त्या दरम्यानच्या काळात कॉलेजमध्ये असणार्‍या पैकी किमान दोघांनी संगीतात करियर घडवलेलं त्यापैकी एक म्हणजे प्रसिद्ध हार्मोनियम वादक आणि गायक चिन्मय कोल्हटकर आणि दुसरा, 'देवाधीदेवा' आणि 'एकम् सत' या अल्बम चा गायक आणि संगीतकार अमेय डाबली.  चिन्मय त्याच्या हार्मोनियम वादनासाठी संगीताच्या जगात ओळखला जातो पण आपले इंजिनिअरिंग चे ज्ञान वापरून चिन्मय साउंड इंजिनिअरिंग चे काही कोर्सेस पण घेतो. अमेय डाबली हा सुफी संगीतासाठी ओळखला जातो. भारतातील एकही 'रॉयल वेडिंग' असे नसेल की तिथे पूर्ण संगीताची जबाबदारी अमेय ची कंपनी सांभाळत नसेल! आत्ता मी हा लेख लिहीत आहे तेव्हा अमेय चा ए आर रेहमान बरोबर BKC ला शो चालू आहे!  पण माझ्या सारख्या इतर कित्येकांनी संगीताशी असलेले नातं हे छंदापुरते मर्यादित ठेवले. माझ्या विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर बाकीचे मित्र अमेरीका गाठायची स्वप्ने पाहत असताना आपण  संगीतकार बनायची स्वप्ने बघणारे आणि ते पुढे जाऊन ते साकार  पण करून दाखवणाऱ्या दोघांशी माझे  सूर पटकन जुळले. त्यातला एक शॉन एडवर्ड आणि दुसरा निखिल पाचपांडे. दोघेही अनेक वाद्ये वाजवण्यात निपुण. दोघांचेही स्वतःचे रॉक बँड. एकाच 'नाद' तर दुसऱ्याचा 'स्पर्श'. मुंबई सारख्या शहारामुळे अनेक स्पर्धा, कॉलेज, FM , रियालिटी शो मध्ये त्यांना भाग घेणे सोपे जात होते. आज दोघेही आपापल्या परीने संगीताच्या क्षेत्रात नाव कमवत आहेत.
अर्थात ही झाली मी डोळ्यांनी पाहिलेली उदाहरणे पण आपल्या आजूबाजूला अशी कित्येक उदाहरणे आढळतील. हळू हळू चित्र बदलतंय.
आज कला आणि इतर क्षेत्रे यामध्ये फारसे अंतर राहिलेले नाही. प्रत्येक गोष्टींमध्ये टेक्नॉलॉजी चा वापर होतोय. उदाहरणार्थ चांगल्या संगीतकाराला संगीताचे ज्ञान जेवढे आवश्यक आहे तेवढेच त्यात येऊ घातलेल्या नवनवीन टेक्नॉलॉजीचे पण. आज कुठलीही फिल्म त्यातल्या स्पेशल इफेक्टस शिवाय बनू शकत नाही. व्हॉईस ओव्हर च्या क्षेत्रात हळू हळू डिजिटल व्हॉईस शिरकाव करत आहेत. पेंटिंग्ज डिजिटल बनताहेत. या सगळ्याचा परिणाम म्हणजे आज तुम्ही इंजिनिअर जरी बनला तरी आवड असेल तर कलेच्या क्षेत्रात तुमच्या ज्ञानाचा उपयोग करू शकता. चॉईस बेस्ड क्रेडिट सिस्टिम मुळे एखादा संगीता सारखा विषय घेणे आता भारतात शक्य होईल.

माझ्या युनिव्हर्सिटी मध्ये इलेक्ट्रोनिक्स बरोबरच फॅशन डिझाईन, ज्वेलरी डिझाईन, फूड टेक्नॉलॉजी, मेडिकल लॅब टेक्नॉलॉजी असे कोर्सेस आहेत. मी गेली कित्येक वर्षे विद्यार्थिनींना या इतर क्षेत्रातील प्रॉब्लेम्स,  अप्लिकेशन्स किंवा प्रॉडक्ट्स हे  इलेक्ट्रॉनिक्स सिस्टिम्स वापरून बनविण्याचे प्रोजेक्ट्स हाती घ्यायला प्रोत्साहन देत आहे. कालांतराने असे लक्षात येतंय की या इलेक्ट्रॉनिक्स च्या विद्यार्थिनी असा प्रोजेक्ट करताना दुसऱ्या क्षेत्रातही पारंगत होतात. आपल्या शिक्षणाची सांगड छंदांशी घालत करियर करता येणं आज शक्य झालंय. येता काळ या अशा प्रोफेशनल्स चा असणार आहे जे एकापेक्षा जास्त क्षेत्रात पारंगत आहेत. आणि त्यातील टेक्नॉलॉजी हे क्षेत्र कॉमन असणार आहे.