Pages

Monday, November 11, 2019

Pratyush


Saturday, November 09, 2019

टोमॅटोची बटाट्या संगे केलेली चटणी

टोमॅटोची बटाट्या संगे केलेली चटणी ! 
'एकटा जीव सदाशिव' असाल किंवा बायको गेली असेल माहेरी. सुनिल च्या हातची आणि माझ्या लेखणीतून उतरलेली ही चटपटीत चटणी करील साथ तुमची! निराश होऊ नका, आता तुम्हीही बनाल सुपर शेफ!!

कृती-
सगळ्यात प्रथम गरम तेलात जिरे आणि मोहरीची फोडणी देऊन नंतर त्यात बारीक चिरलेल्या कांद्याची कडीपत्त्यासाहित आहुती द्यायची आणि मंद आचेवर 3-4 मिनिटे शिजू द्यायचे. नंतर त्यात ऍड करायचे हळद, हिंग आणि बारीक आणि पातळ चिरलेले बटाटे. दोन मिनिटं बटाटे शिजू द्यायचे आणि मग टाकायची एक चमचा लाल मिरची पावडर आणि मीठ अर्थात स्वादनुसार!
त्यानंतर पाळी आहे थोडेसे बारीक चिरलेल्या टोमॅटोची. त्याला चांगले परतून घेतल्यावर घालायचा थोडासा गूळ..टोमॅटोचा थोडासा आंबटपणा आणि गुळाचा गोडवा... अहाहा.. जोडी नेहमीच झक्कास जमते!
भांड्यावर झाकण ठेवून  आणखीन 2 मिनिटे टोमॅटो- बटाट्याला मंद आचेवर चांगलं भेटू द्या. ते डिस्टर्ब होऊ नयेत ही काळजी तुम्ही भांड्यावरचे झाकण ठेवून घेतलीत तर चटणी तुम्हाला नाराज नाही करायची! सगळे जमल्यावर वरून शेव टाका थोडे आणि नसेल चपाती रेडी तर ब्रेड बरोबर चाखा अवीट चवीची ही चटणी.

Thursday, October 31, 2019

50 वर्षांपूर्वी आईला मिळालेले मुख्यमंत्री गुणवत्ता पारितोषिक

मुंबईत महापालिकेच्या शाळेत करत असलेल्या शिक्षिकेच्या नोकरीमध्ये तिचे मन कधीच रमले नाही. तिला वैद्यकीय क्षेत्र खुणावत होते.  तिचे वडील  हेडमास्तर , त्यांनी आपल्या पाचही मुलींना शिक्षिका बनवलेले. त्यातली एक म्हणजे आमची आई! 

त्यावेळी डॉक्टर होण्यासाठी पहिल्यांदा BSc व्हावे लागायचे. त्यावेळच्या अकरावी नंतर DEd करून शिक्षिका बनलेल्या आईला ते शक्य नव्हते म्हणून वडिलांच्या विरोधाला न जुमानता महापालिकेतील शिक्षिकेची नोकरी सोडून तिने स्वबळावर नर्सिंग साठी ऍडमिशन घेतले. 

वैद्यकीय क्षेत्राची आणि रुग्णसेवेची अतोनात आवड असणाऱ्या आमच्या आईला CPR कोल्हापूर येथे शिकत असताना 1970-71 चे पुणे विभागातील 682 विद्यार्थिनी परिचरिकांमधून सर्वोत्तम परिचारिका म्हणून मुख्यमंत्र्यांचे गुणवत्ता पारितोषिक मिळाले. माझ्या शालेय जीवनात हे पारितोषिक नेहमीच स्फूर्ती देत राहिले. 

80 च्या दशकात रेडिओ हेच अप्रूप असायचे. त्यावेळी कधी कधी आईचे रत्नागिरी रेडिओ केंद्रावरील मुलाखतीचे किंवा चर्चासत्राचे कार्यक्रम ऐकताना खूप अभिमान वाटायचा! 
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत असताना  सिंधुदुर्गातील कट्टा, मळेवाड, कुडाळ, सावंतवाडी, फोंडा, बांदा, भेडशी आणि शिरोडा येथील रुग्णालयांमध्ये केलेली उत्कृष्ट रुग्णसेवा आणि त्यामुळे लोकांचे मिळालेले प्रेम ही आमच्यासाठी मोठी शिदोरी होती. तिने ज्या ज्या डॉक्टर्स बरोबर काम केले त्यापैकी प्रत्येक जणाला आईच्या अनुभवावर, ज्ञानावर आणि कौशल्यावर खूप विश्वास असायचा हे आम्ही नेहमी अनुभवले आहे. अविरत रुग्णांच्या सेवेला वाहून घेतलेल्या आईने नोकरी करताना कधीही तत्वांशी तडजोड नाही केली. रुग्णालयाची स्वच्छता या बाबत ती एवढी जागरूक असायची की तिच्या हाताखाली काम करणारे तृतीय आणि चतुर्थ श्रेणी कर्मचारी कायम वचकून असायचे! 

आज निवृत्त झाल्याच्या 16 वर्षांनंतर पण ती नर्स ची भुमिका पार पाडतच आहे. स्वतःला एक हार्ट अटॅक येऊन गेला असला तरी अनेक व्याधींनी ग्रस्त असलेल्या बाबांची काळजी फक्त पत्नी म्हणूनच नव्हे तर  एका नर्सच्या दृष्टीने पण घेतेच आहे. 

आज फोन ची फोटो गॅलरी चाळत असताना तिच्या मुख्यमंत्री गुणवत्ता परितोषिकाचे सर्टिफिकेट नजरेस पडले आणि आठवणींचा हा पेटारा उघडला!

Wednesday, October 30, 2019

An award that my mom won almost 50 years ago

She was  never  interested in the job of a teacher which she was doing in a municipal school in Mumbai. She was rather interested in the medical field. Her father who was a headmaster, ensured that his five daughters also become  teachers just like him. One of them is my mother..my Aai!
At that time BSc was the minimum eligibility for the admission to MBBS course. Since Aai had done her DEd after eleventh standard, she could not take admission to medicine. It was not possible for her to complete BSc and then take up medicine due to time and financial constraints. She found the alternative way to fulfill her dream of being a health care professional.  She left her job as a teacher in the municipal school, despite her father's opposition and took admission for nursing on her own.
With a keen interest in the medical field and patient care, Aai while studying at CPR Kolhapur , received the Chief Minister's Award for the best student nurse out of 682 students in the Pune division for the year 1970-71. Throughout my school life, this award had always been a source of inspiration to do well.
In the 80's, radio used to be the big thing for us.  At that time, we used to take great pride in listening to interviews or seminar programs broadcasted from the Ratnagiri Radio station in which Aai would be one of the participants!
During her service as a staff nurse and then matron with the Department of Health, Government of Maharashtra, she worked in many hospitals located in Sindhudurg district. She literally dedicated her life taking care of the patients with great love.  All the doctors with whom she worked had great faith in her  knowledge, experience and skill. All the love and affection that we received from  people where she worked is a lifelong treasure for all of us.
Today after 16 years of her retirement, she has not yet given up her role as a 'Nurse'. Having survived a heart attack herself she still takes care of my father who is suffering from multiple ailments. All these years she has been a pillar of strength for all the family members needing medical help.
Today while scrolling through my phone picture gallery I came across photograph of her 'Chief Minister Award Certificate' which took me down the memory lane. Love you tons Aai.

Sunday, October 27, 2019

आकाशकंदील बापलेकांचा

या वर्षीची दिवाळी स्पेशल कारण आकाशकांदील घरी बनवलाय यावर्षी!!  दुपारपासून बाप लेकाची स्वारी कामाला लागली. आकाशकंदील बनवायचा प्लॅन सकाळीच ठरला त्यामुळे ऐन वेळी इथे ओला बांबू शोधायच्या भानगडीत न पडता घरी असलेल्या एका बांबू पासून लागणाऱ्या काड्या तयार केल्या.  आपला पारंपरिक आकाशकंदील न बनवता एक वेगळे डिझाईन लेकाने निवडले.  मी नको म्हणण्याचा प्रश्न नव्हता कारण तसे केल्यास 'आता तूच बनव' असे सांगून स्वारी निघून गेली असती! हा सारा प्रपंच त्याला आकाशकंदील बनवायचा अनुभव घ्यायला मिळावा म्हणून तर मांडला होता.
पस्तीस वर्षांपूर्वी बाबा आणि मी मिळून एक फिरता आकाशकंदील बनविला होता त्याची आठवण आजतागायत ताजी आहे. ती आतल्या फिरणाऱ्या कागदाच्या  सिलिंडरवर कोरलेल्या चित्रांची सावली बाहेरच्या रंगीत कागदांवर पडायची आणि ती चित्रे जणू सजीव व्हायची! त्यावेळी गावी बहुतेक जण आकाशकंदील स्वतःच  बनवत त्यामुळे  कुणी बनविलेला आकाशकंदील सर्वात मोठा आणि छान दिसतोय याची आम्हा मुलांत चढाओढ असायची! त्यावर्षी आम्ही चक्क फिरता आकाशकंदील बनविला होता त्यामुळे तो आजतागायत चांगला लक्षात राहिला.
आजचा माझा प्रयत्न हा एक दिवाळी  आकाशकांदीलासाठी लेकाच्या लक्षात रहावी  म्हणून होता! युट्युब वर जे डिझाईन होते त्यापेक्षा मोठा बनवायचा असल्याने त्याची मॅथ्स मधील Ratio आणि भूमितीमधील त्रिमिती वगैरे ची उजळणी पण झाली! काड्या एकमेकाला जोडण्यासाठी दोरा, फेवीक्विक, ग्लुगन असे विविध पर्याय वापरून झाले. शेवटी संध्याकाळ पर्यंत सांगाडा तयार झाला. रात्रीची डेडलाईन लक्षात घेता आम्ही आमचे मूळ डिझाईनमध्ये फेरफार करून त्याला थोडे सोपे केले! ( मुळचा डायमंडचा आकार होता त्याच्या खालच्या भागाला आम्ही डच्चू दिला!)
नंतर दुकानात जाऊन रंगीत कागद व इतर गोष्टींची खरेदी केली. रंगसंगतीच्या बाबतीत लेक सांगेल ती पूर्व दिशा असते. त्याचे रंगांचे ज्ञान माझ्यापेक्षा निर्विवाद चांगले आहे. ( पठ्ठ्याने त्यादिवशी माझी वॉटर कलर्स मध्ये निसर्गचित्र काढायला शिकविण्याची मागणी चक्क धुडकावून लावली होती!) मग रात्रीचे आणखी दोन तास खपून आमचा झाला एकदाचा आकाशकंदील बनवून! खालचा भाग पण पूर्ण केला असता तर अजून छान दिसला असता पण शेवटी स्वहस्ते बनविलेल्या आकाशकांदीलकी बात ही कुछ और होती है! जसा फराळ जरी पणशीकारांकडून एक्स्पोर्ट क्वालिटीवाला आणला तरी घरची थोडी कडक बनलेली चकली पण खुसखुशीतच लागतात ना तशीच !

Saturday, October 26, 2019

बाबांचे हात

एक तरुण मोठ्या कंपनीत एका मोठ्या पदासाठी मुलाखत देण्यासाठी  गेला. त्याने प्रारंभिक मुलाखत उत्तीर्ण केली आणि अंतिम मुलाखतीसाठी तो कंपनीच्या डायरेक्टर ला भेटणार होता. डायरेक्टरने त्याचा रेझ्युमे पाहिला, तो उत्कृष्ट होता.
'तुला शाळेसाठी शिष्यवृत्ती मिळाली आहे का?'
मुलाने उत्तर दिले 'नाही'.
'तुझ्या वडिलांनीच तुझ्या शिक्षणासाठी पैसे दिले?
'हो' त्याने उत्तर दिले.
'तुझे वडील कुठे काम करतात?
'माझे वडील लोहार आहेत' तो म्हणाला.
डायरेक्टरने त्या मुलाला आपले हात दाखवायला सांगितले. त्या मुलाने समोर धरलेले हात एकदम मृदू आणि नीट नेटके होते .
'तू कधी वडिलांना त्यांच्या कामात मदत केली आहेस? '
'कधीच नाही, माझ्या वडिलांनी नेहमीच मला शिकण्यासाठी प्रोत्साहन दिले. त्यांना आपला मुलगा शिकून मोठ्ठा साहेब बनावा असे नेहमीच वाटत आलेय त्यामुळे त्यांनी कधीच मला त्यांचे काम नाही करु दिले'
'तू आज घरी जाशील तेव्हा जाऊन तुझ्या वडिलांचे हात धुवून घे आणि मग उद्या मला भेटायला ये.' डायरेक्टर म्हणाले
घरी जाताना तो खूप खुश होता. आपल्याला ही नोकरी मिळणारच असे त्याला वाटत होते.
जेव्हा तो घरी परत आला तेव्हा त्याने आपल्या वडिलांना आपण त्यांचे हात धुऊन देतो असे सांगितले.
त्याच्या वडिलांना आश्चर्य वाटले. आनंदी परंतु मिश्रित भावनांनी आणि त्याने आपल्या मुलाला आपले हात दाखविले. त्या तरूणाने  हात धुतले. पहिल्यांदाच त्याने आपल्या वडिलांच्या हातांना पडलेल्या सुरकुत्या  पाहिल्या. हातांवर खूप चट्टे पडले होते. काही जखम पण होत्या. हात धुताना त्या खरखरीत हातांचा स्पर्श त्याच्या अंगावर शहारे आणत होता.
आपणांस व्यवस्थित शिकता यावे म्हणून या हातांनी काय काय कष्ट घेतले आहेत ते प्रथमच त्याला कळत होते. त्याच्या शिक्षणाची आणि उज्वल भविष्याची किंमत त्यांच्या वडिलांनी आपल्या हातावरच्या जखमांनी चुकविली होती.
वडिलांचे हात स्वच्छ केल्यावर त्या तरुणाने  अबोलपणे दुकानातील बाकीचा पसारा आवरला  त्या रात्री वडील व मुलगा बराच वेळ बोलले.
दुसर्‍या दिवशी सकाळी तो तरुण डायरेक्टरच्या कार्यालयात गेला तेव्हा डायरेक्टरला त्या मुलाच्या डोळ्यातले अश्रू दिसले जेव्हा त्याने त्याला विचारले,
'तू घरी काय केलेस आणि काल काय शिकलास ते सांगशील?'
'मी माझ्या वडिलांचे हात धुतले आणि  दुकानाची साफसफाई केली. आता मला कळते आहे की मी आज जो कुणी आहे तो पालकांच्या मेहनती शिवाय बनूच शकलो नसतो.  माझ्या वडिलांना मदत केल्यावर मला कळले की  स्वतःहून काहीतरी करणे किती कठीण असते. कोणत्याही परिस्थितीमध्ये आपल्या कुटुंबास मदत करण्याचे महत्त्व आणि त्यातला आनंद मला कळला'
डायटेक्टर म्हणाले, 'मी माझ्या कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांमध्ये हाच गुण शोधत असतो. मला असे लोक हवे असतात ज्यांना दुसऱ्यांनी केलेल्या मदतीची जाण असते. आपल्याला मदत करण्यासाठी दुसरा जो काही कष्ट करतो त्याची कदर असते आणि  पैसा हेच आयुष्यातील एकमेव लक्ष्य नाही हे जे जाणतात'.
'तुला ही जाणीव आहे त्यामुळे मी तुला नोकरीवर घेतलंय'. ते म्हणाले.
ज्या मुलांना खूप सुरक्षित वातावरणात वाढवले जाते , ज्यांना पाहिजे असलेल्या सर्व गोष्टी देण्यात येतात त्यांची  कधी कधी अशी मानसिकता विकसित होते की  हे सर्व माझ्या हक्काचेच आहे.  पालक, कुटुंब आणि मित्र यांच्या प्रयत्नांकडे दुर्लक्ष करून स्वत: ला आणि फक्त  स्वत: लाच प्राधान्य देण्याची वृत्ती तयार होते. आपण या प्रकारचे संरक्षण देणारे पालक असल्यास आपण खरोखर प्रेम दाखवत आहोत की आपण आपल्या मुलांचे भविष्य डळमळीत  करण्यात मदत करीत आहोत याचा विचार व्हायला हवा.
आपण आपल्या मुलास त्यांची स्वतःची खोली देऊ शकता, चांगले अन्न, संगणक, टॅबलेट, सेल फोन आणि एक मोठा स्क्रीन टीव्ही, परंतु जेव्हा जेव्हा आपण लादी साफ करता  किंवा भिंत पेंट करता तेव्हा मुलांनाही ते अनुभवण्याची आवश्यकता असते.
जेवल्यानंतर त्यांना आपल्या भावा-बहिणींसह भांडी धुण्यासाठी प्रोत्साहन द्या.  त्यांना तुमच्याबरोबर कपडे धुण्यासाठी किंवा  स्वयंपाक करण्यासाठी, बाहेरची कुठलीतरी कामे करण्यासाठी आपल्यावबरोबर घ्या. आपण गरीब आहात किंवा आपल्याला पैसे देऊन ही कामे करवून घेणे परवडणारे नाही म्हणून आपण हे करत नसता तर आपण त्यांच्यावर प्रेम करता आणि त्यांना जीवनाबद्दल काही गोष्टी समजून देण्यासाठी हे करायचे असते.
योग्य प्रकारे काम करण्यासाठी किती प्रयत्न करावे लागतात याची जाणीव मुलांना होणे  आवश्यकता आहे. त्यांना जीवनात यशस्वी होण्याकरिता येणाऱ्या अडचणींचा अनुभव घेण्याची गरज आहे. त्या साठी कधीकधी अपयश येते तेव्हा त्यावर मात काशी करायची ते पण शिकण्याची गरज आहे.
इतरांशी कसे सहकार्य करावे, अपयश आले तरी  ध्येय गाठण्यासाठी नेहमी अधिक परिश्रम करावे आणि  यशस्वी होण्यासाठी मनापासून केलेल्या प्रयत्नांचा सार्थ अभिमान कसा बाळगावा हे त्यांना शिकायचे असते.
दुसऱ्यांना काही देण्यातील आनंद, दुसऱ्यांची  सेवा करण्यातील आनंद त्यांना  आपल्या घरात शिकू द्यावा.
(भाषांतरित)
दिनेश गिरप